Güncel ÇizgiSiyasal Yorumlar

Anayasa Değişikliğine Dair Çekinceler

Türkiye’de mevcut rejim nedir? Türkiye’de parlamenter sistem mi yürürlüktedir?

Kısaca geçmişe baktığımızda, Türkiye’de 1961 Anayasası ile saf parlamentarizm sisteminin oturduğunu görüyoruz. Cumhurbaşkanı gerçek manada tarafsız, bağımsız ve kısıtlı yetkiye sahiptir.

1982 Anayasasına gelindiğinde iki başlı yürütmenin varlığından söz edebiliriz. Burada cumhurbaşkanlığı makamı biraz daha ön plana çıkarılmıştır. Darbenin lideri Kenan Evren’in de bu durumda rol aldığı söylenebilir. 61 Anayasasındaki saf parlamentarizmden bir sapma meydana gelmiştir. 82 Anayasasıyla birlikte “bozuk parlamentarizm” sisteminin varlığından söz edilir.

82 Anayasası bir çok değişikliğe uğramıştır. Şüphesiz en tartışmalı değişiklik 2007 yılında yaşanmış, Cumhurbaşkanının halk tarafından seçileceği öngörülmüştür. Böylece çift siyasal meşruiyet oluşmuş -hem Cumhurbaşkanının, hem TBMM’nin gücünü halktan alması-, aynı zamanda Türkiye için parlamentarizm sisteminden kopuş yaşanmıştır. Kemal Gözler gibi bazı profesörler bu değişiklik ile Türkiye’nin yarı başkanlık sistemine dahil olduğunu söylerken, Abdurrahman Eren ise anayasada Cumhurbaşkanının “tarafsızlığı, sorumsuzluğu ve yetkisizliği” ilkeleri devam ettiğinden, sadece Cumhurbaşkanını halkın seçmesine dayanılarak yarı başkanlık sisteminden söz edilemeyeceğini savunur.

 

 

Peki, şimdi anayasa değişikliği üzerine bazı maddelerden hareketle yaşanan tartışmalara birkaç örnek verelim.

Bu teklifin içeriğinin halk tarafından yeterince bilinmediğini, bunun üzerine anayasa değişikliği teklifine dair çekinceleri bir başlık altında toplama ihtiyacı hissettiğimizi belirtelim.

 

  • MADDE 77- Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır.

En fazla tartışılan maddelerden biri budur. Düz mantıkla yaklaşıldığında; seçmenin aynı günde oy vermesi, oy verdiği partiyle birlikte partinin aday gösterdiği Cumhurbaşkanına oy vermesi demektir. Böylece yasama gücünü elinde bulunduracak parti aynı zamanda yürütme gücünü de elinde bulunduracaktır. Madde 77 kuvvetler ayrılığı sistemlerine -ki başkanlık sistemi de bir kuvvetler ayrılığı sistemidir.- ters görünüyor.

 

  • MADDE 101- Cumhurbaşkanlığına, siyasi parti grupları, en son yapılan genel seçimlerde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanının tarafsızlığı ve bağımsızlığı denge mekanizması işlevinin yansımasıdır. Madde 101 ile Cumhurbaşkanının “partili” ve dolayısıyla “taraflı” bir rolünün olacağı anlaşılmaktadır.

 

  • MADDE 104- Türkiye Büyük Millet Meclisi adına, Cumhurbaşkanı, yürütme yetkisine ilişkin konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarabilir.

Bu düzenleme ile Cumhurbaşkanının yetkisi oldukça güçlendirilmiştir.

 

  • MADDE 106- Cumhurbaşkanının hastalık ve yurt dışına çıkma gibi sebeplerle geçici olarak görevinden ayrılması hallerinde, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cumhurbaşkanına vekâlet eder ve Cumhurbaşkanına ait yetkileri kullanır. Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, milletvekili seçilme yeterliliğine sahip olanlar arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevden alınır.

Bu düzenleme için buraya tıklanarak Sera Kadıgil’in konuşması izlenebilir.

 

Sonuç olarak bu değişiklik teklifinin ülkemize ne getirip ne götüreceği bilinmez. Başkanlık sisteminin avantajları olduğu kadar dezavantajları da bulunmaktadır.

Biz yukarıda tartışılan noktalara değindik. Asla bu teklifin ülkemizi felakete savuracağı gibi müneccim olmayı gerektiren tahminlerde bulunmuyoruz. Yalnızca biraz olsun teklifin içeriğinin nelerden oluştuğu konusunda sizleri bilgilendirmek istedik. Oy verirken de partilerin yönlendirmesinden bağımsız olarak yalnızca teklifin ülkemiz için getirileri- götürülerini düşünmeniz ve oyunuzu böyle kullanmanız temennimizdir.

Not: Yukarıda maddelerin tamamı verilmemiştir. Maddelerden parçalar alınmıştır.

Emojiyle tepki ver!
  • Fascinated
  • Happy
  • Sad
  • Angry
  • Bored
  • Afraid
Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.